Yabancı yatırımcılar Türkiye'de yerli yatırımcılarla aynı haklara sahiptir. Yatırımın hangi yapıyla yapılacağı; vergi, sorumluluk ve süre bakımından sonucu belirler.
Eşit muamele ilkesi
4875 sayılı Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu uyarınca yabancı yatırımcılar Türkiye'de yerli yatırımcılarla eşit muamele görür. Şirket kurmak, mevcut bir şirkete ortak olmak ya da şube açmak için kural olarak ön izin alınmaz. Bankacılık, sigortacılık, enerji, madencilik ve yayıncılık gibi düzenlemeye tabi sektörlerde ise ilgili kurumun lisans ve izin şartları ayrıca aranır.
Başlıca yatırım yolları
- Yeni şirket kurmak: En sade ve en hızlı yoldur. Belgeler ve imza yetkilileri hazır olduğunda kuruluş, vergi dairesi ve SGK işlemleri genellikle bir iki hafta içinde tamamlanır.
- Mevcut bir şirkete ortak olmak ya da şirket satın almak: Pazara hızlı giriş sağlar; müşteri portföyü, çalışanlar ve lisanslar hazırdır. Buna karşılık şirketin geçmiş dönem yükümlülükleri de devralınır. Bu nedenle işlemden önce finansal, vergisel ve hukuki inceleme yapılması gerekir.
- Şube açmak: Yurt dışındaki şirketin Türkiye'deki şubesi ayrı bir tüzel kişilik değildir; ana şirket şubenin borçlarından doğrudan sorumludur. Şube ticaret siciline tescil edilir ve Türkiye'de elde ettiği kazanç üzerinden vergilendirilir.
- İrtibat bürosu açmak: Pazar araştırması ve tanıtım gibi ticari olmayan faaliyetler için kullanılır, gelir elde edemez. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'nın izniyle açılır ve giderleri yurt dışından karşılanır.
Yabancı gerçek kişi yatırımcılar
Yabancı bir gerçek kişinin Türkiye'de bir şirkete ortak olması tek başına çalışma sayılmaz. Ortağın şirkette fiilen çalışması ya da şirketi Türkiye'den yönetmesi durumunda çalışma izni gerekir. Şirket kuruluşundan önce yabancı ortaklar için vergi dairesinden vergi kimlik numarası alınır.
Bildirimler
Doğrudan yabancı yatırım niteliğindeki şirketlerin sermaye ve faaliyet bilgileri, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'nın elektronik sistemi üzerinden bildirilir. Bildirimlerin zamanında yapılması, ileride yapılacak kâr transferi ve sermaye işlemlerinde kolaylık sağlar.
Yatırım teşvikleri
Yatırım teşvik belgesi kapsamındaki yatırımlarda; yatırımın konusu, bölgesi ve büyüklüğüne göre KDV istisnası, gümrük vergisi muafiyeti, vergi indirimi, SGK işveren hissesi desteği ve faiz desteği gibi araçlardan yararlanılabilir. Belge tarihinden önce yapılan harcamalar kural olarak desteklerden yararlanamadığından, başvurunun yatırıma başlamadan önce yapılması önemlidir.
Doğru yapıyı seçmek
Yatırım yapısının seçiminde vergi yükü, kâr transferi, ortakların ve yöneticilerin sorumluluğu, raporlama yükümlülükleri ve çıkış seçenekleri birlikte değerlendirilmelidir. Kuruluş aşamasında verilen kararlar sonradan değiştirilebilir, ancak çoğu zaman daha yüksek maliyetle.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve son güncelleme tarihindeki mevzuata dayanır. Somut işlemler için mevzuatın güncel hâline ve uzman görüşüne başvurulmalıdır.